Ewa Sałacka

Ewa Sałacka przyszła na świat 3 maja 1957 roku w Warszawie, w rodzinie gdzie sztuka była czymś naturalnym jak oddech. Ojciec Roman był inżynierem w branży samochodowej, matka Barbara Sałacka – reżyserką i realizatorką w Telewizji Polskiej. Mała Ewa dostała swoją pierwszą rolę wcześnie – zagrała dziecko w spektaklu Teatru Telewizji. Był to debiut katastrofalny – dziewczynka dostała wysokiej gorączki, a spektakl szedł na żywo. Występ córki kosztował Barbarę tyle nerwów, że później latami angażowała do swoich produkcji wszystkie dzieci z klasy Ewy, tylko nie ją samą.

Pierwotnie młoda Sałacka planowała studiować w Akademii Sztuk Pięknych i projektować kostiumy. W ostatniej chwili zmieniła jednak zdanie i zdawała do szkoły aktorskiej. Matka dowiedziała się o tym przypadkiem od babci – Ewa złożyła papiery w tajemnicy. "Byłam przerażona" – przyznała później Barbara Sałacka. Ale córka została przyjęta za pierwszym podejściem do łódzkiej PWSFTviT.

Na uczelni wyróżniała się urodą i sposobem ubierania. Przyjaciółka z tamtych lat, Małgorzata Potocka, wspominała: "Zawsze była nieziemsko piękna i nieziemsko zgrabna, robiła wrażenie na wszystkich. Taka najpiękniejsza dziewczyna w Szkole Filmowej". Ale też: "Ewa była kobietą, którą się pamięta. Wszędzie na świecie byłaby pierwszoplanową gwiazdą noszoną na rękach. Ale ona nigdy nie walczyła o siebie. Nie miała nikogo, kto by się o nią szarpał w zawodowych sprawach, a była zbyt delikatna, żeby to robić sama".

Na studiach poznała Krzysztofa Krauzego, początkującego reżysera. W 1979 roku wzięli ślub – dla niej był to pierwszy związek, dla niego drugi. Jeszcze jako studentka zadebiutowała na ekranie w "Arii dla atlety" Filipa Bajona (1979). Ukończyła studia w 1981 roku, choć dyplom obroniła dopiero cztery lata później. W międzyczasie los zawiał ją daleko od Polski.

W sierpniu 1981 roku młode małżeństwo wyjechało na wakacje do Wiednia, gdzie mieszkała matka Krauzego. Cztery miesiące później w Polsce wprowadzono stan wojenny. To, co miało być wakacyjnym wypadem, zamieniło się w prawie dwuletnią emigrację. Ewa chciała pracować w zawodzie i z radością przyjęła propozycję angażu do wiedeńskiego Volkstheater, jednego z najważniejszych teatrów niemieckojęzycznych. Miała tam normalny etat z prawem do urlopu, ubezpieczeniem, zagrała niewielkie role w dwóch przedstawieniach.

"Chyba przewróciło mi się w głowie" – wspominała później. "Moją pasją i marzeniem zawsze było kino, więc pomyślałam sobie, że skoro tak łatwo poszło mi w Wiedniu, to dlaczego nie miałabym pojechać do Paryża i grać w filmach. Pojechałam. I okazało się, że to nie jest już takie proste". W Paryżu pracowała jako modelka, podczas gdy Krauze zajmował się pracami budowlanymi. Po zakończeniu stanu wojennego to on zdecydował o powrocie do Polski. Młode małżeństwo nie wytrzymało próby czasu – rozstali się pod koniec 1983 roku.

Sałacka wróciła do kraju kilka miesięcy po byłym mężu. Trafiła do małego teatru w Radomiu, gdzie została dostrzeżona. Zadebiutowała na deskach Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach w "Toruniu" Stefana Żeromskiego w reżyserii Bogdana Augustyniaka. Koniec lat 80. był dla niej najlepszym okresem w karierze filmowej. Nie odmawiała ofert gościnnych występów w produkcjach różnych reżyserów. Lubiła epizody – mawiała, że granie ich daje jej satysfakcję i nie pozwala znudzić się rolą.

To właśnie niewielka rola geodetki Katarzyny Lesiak w komedii "Och, Karol" Romana Załuskiego (1985) przyniosła jej prawdziwą popularność. Zagrała także sekretarkę Zosię w "Sztuce kochania" Jacka Bromskiego (1989), wystąpiła w "Drugiej stronie słońca" Janusza Petelskiego (1986), "Innej wyspie" Grażyny Kędzielawskiej (1986) i "Oszołomieniu" Jerzego Sztwiertni (1988). Śmiałe występy, charyzmatyczna osobowość i atrakcyjny wygląd szybko uczyniły z niej gwiazdę lat 80.

Marek Piestrak obsadził ją w głównej roli w głośnym obrazie "Klątwa doliny węży" (1987). Dla tej roli obcięła swoje piękne, długie włosy, choć mąż błagał, by tego nie robiła – musiała wcielić się w chorą i nieszczęśliwą dziewczynę z getta. Film nie odniósł wielkiego sukcesu, ale doceniono jej kreację. Sama później wielokrotnie przyznawała, że chciałaby jeszcze choć raz stanąć przed podobnym zadaniem. To była jej ukochana rola.

Sałacka wyróżniała się na tle innych polskich gwiazd. Zgrabna, zawsze opalona, wysoka, z charakterystycznymi płomiennorudymi włosami, robiła piorunujące wrażenie. Jeździła żółtym fiatem kabrioletem, a stroje projektowała sama. "Czasem przychodziła w samym swetrze i długich za kolana butach. Wtedy życzliwym szeptem upominali: Wróć do domu, zapomniałaś założyć spódnicę" – pisał Krzysztof Tomasik w "Demonach seksu". Sama przyznała w wywiadzie, że nierzadko sprzedawcy dziwili się, skąd wyciągnęła tak wariackie ciuchy.

Mimo że często była obsadzana w rolach kochanek i sekretarek głównych bohaterów, co nie pozwalało jej w pełni rozwinąć talentu, nie rezygnowała. W latach 90. zajęła się publicystyką filmową w radiu i telewizji, współpracowała także z firmą dystrybucyjną Syrena Entertainment Group. Występowała w serialach – "Pierwsza miłość", "Klasa na obcasach", "Zdaniem obrony", "Badziewiakowie". Wzięła udział w kilku spektaklach Teatru Telewizji, w tym w przedstawieniach reżyserowanych przez własną matkę.

Jej życie uczuciowe było burzliwe. W latach 80., po rozwodzie z Krauzem, według relacji przyjaciół miała kilka niezalegalizowanych związków. Media rozpisywały się o jej romansie z Ludwikiem Kosmalem, mężem Barbary Brylskiej – związek z Kosmalą trwał dwa lata, choć dla aktorki nie był to przelotny romans. Ostatecznie Kosmala wrócił do żony. Plotki łączyły ją także ze Zbigniewem Wodeckim, choć muzyk nigdy oficjalnie nie przyznał się do zdrady.

Po burzliwym i stresującym okresie Sałacka postanowiła się ustatkować. Jej wybrankiem został stomatolog Witold Kirstein. Para chętnie pokazywała się publicznie na premierach filmowych i branżowych bankietach. W 1994 roku wzięli ślub, w tym samym roku urodziła córkę Matyldę. "Przez jakiś czas kariera aktorska pochłaniała mnie bez reszty. Teraz, z perspektywy czasu mam poczucie, że kariera nie ma takiego znaczenia" – mówiła po latach.

Ostatni raz publicznie pojawiła się 20 lipca 2006 roku podczas premiery filmu "Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka". Trzy dni później nie żyła.

23 lipca 2006 roku rodzina spędzała dzień na działce w Arciechowie nad Zalewem Zegrzyńskim. Byli tam mama aktorki, mąż, dwunastoletnia córka Matylda i kuzyn. W upalny letni dzień Ewa sięgnęła po szklankę z sokiem. Nie zauważyła, że do napoju wpadła osa. Gdy upiła łyk, owad ukąsił ją w usta. Sałacka była uczulona na jad. Błyskawicznie nastąpił wstrząs anafilaktyczny. Pierwszej pomocy udzielił jej mąż, który był lekarzem, oraz sąsiadka. Mimo szybkiej reakcji i intensywnej reanimacji, życia aktorki nie udało się uratować. Zmarła w drodze do szpitala, zanim dotarła karetka. Miała czterdzieści dziewięć lat.

Córka Matylda wspominała później, że ten dzień był zwykły, radosny, letni. Nikt nie spodziewał się tragedii. Ewa Sałacka została pochowana na warszawskich Powązkach. Pozostawiła po sobie galerię ról, które – choć często drugoplanowych – zapisały się w pamięci widzów, i wizerunek barwnego ptaka polskiego kina lat 80. i 90., kobiety odważnej, ekstrawagańckiej, która nigdy do końca nie walczyła o siebie, choć wszędzie byłaby gwiazdą. Kochali ją wszyscy – jak pisano po jej śmierci – "mężczyźni, kobiety, a nawet zwierzaki". Gdy odeszła, płakała cała Polska.