Filmowy.pl

Reżyser

Delbert Mann

aktor, reżyser, producent

Mann, pilot bombowca B-24 podczas II wojny światowej, którego teatralne korzenie tkwiły w teatrze Nashville i na Uniwersytecie Yale, był pierwszym reżyserem, który wyłonił się z tak zwanej „złotej ery telewizji" jako wyraźny wyróżniający się twórca, gdy jego losy zaczęły się wznosić wraz z losami nowojorskiego rzeźnika z Bronxu o imieniu Marty. Mann wyreżyserował ten godzinny spektakl w 1953 roku w Philco Television Playhouse z Rodem Steigerem jako samotnym kawalerem i Nancy Marchand jako dziewczyną, z którą odnajduje miłość. Zespół producencki Hecht-Hill-Lancaster nakłonił Paddy'ego Chayefsky'ego do rozbudowania jego pierwotnego scenariusza jako podstawy filmu i zatrudnił pierwotnego reżysera, Manna. Powstały w ten sposób mały, prosty film z 1955 roku o tym samym tytule, czerpiący z podstawowych emocji, zdobył Oscary za najlepszy film, reżyserię, scenariusz i rolę męską (Ernest Borgnine). Mann był nominowany do nagród Emmy za reżyserię Our Town w Producers' Showcase, Breaking Up oraz All Quiet on the Western Front. Zdobył Oscara i nagrodę Directors Guild of America za film fabularny Marty oraz był nominowany do nagród DGA za film The Dark at the Top of the Stairs (1960) i programy telewizyjne Heidi, David Copperfield, All Quiet on the Western Front oraz The Member of the Wedding. W latach 1967–1971 Mann był prezesem DGA. Inne jego filmy fabularne to Desire Under the Elms (1957), Separate Tables (1958), Lover Come Back (1961), That Touch of Mink (1962), A Gathering of Eagles (1962), Kidnapped (1972) i Bronte (1983). Mann swobodnie poruszał się potem między mediami i stał się wzorem dla pokolenia reżyserów telewizyjnych, które przyszło po nim, pomagając ugruntować pozycję tego nowatorskiego medium jako poligonu talentów. Producenci filmowi zaczęli czerpać ze scenariuszy telewizyjnych, reżyserów, scenarzystów i ogromnej puli aktorów telewizyjnych skupionej w Nowym Jorku, a pod koniec lat pięćdziesiątych przenieśli większość produkcji małoekranowej na Zachodnie Wybrzeże. Mann został zatrudniony do Philco przez producenta i przyjaciela na całe życie Freda Coe'a i stał się jednym z najbardziej niezawodnych reżyserów tego medium. Także dla sojuszu Philco/Goodyear Mann wyreżyserował inne dramaty Chayefsky'ego, w tym The Bachelor Party (1953) z Eddiem Albertem i Kathleen Maguire, Holiday Song (1953) z Wernerem Klempererem, The Mother (1954) z Cathleen Nesbitt i Maureen Stapleton oraz Middle of the Night (1954) z E. G. Marshallem i Evą Marie Saint. Później Mann zrealizował filmy fabularne The Bachelor Party (1956) z Donem Murrayem i Carolyn Jones oraz Middle of the Night (1959) z Fredrikiem Marchem i Kim Novak. Producers' Showcase zdobył Emmy dla najlepszego programu dramatycznego, a Coe zdobył zlikwidowaną później nagrodę Emmy dla najlepszego producenta za rok 1955, kiedy wyemitowano cztery spektakle Manna. Adaptacja Yellow Jack Sidneya Howarda miała w obsadzie Brodericka Crawforda jako Waltera Reeda, Lorne'a Greene'a i Roda Steigera. W Darkness at Noon główną rolę zagrał Lee J. Cobb. Dwa pozostałe programy należały do sztandarowych wydarzeń roku w każdym medium performatywnym, gdyż Humphrey Bogart, Lauren Bacall i Henry Fonda zagrali w The Petrified Forest, a Frank Sinatra, Paul Newman i Eva Marie Saint przyciągali widzów do Our Town Thorntona Wildera. Bogart powtórzył swoją gangsterską rolę Duke'a Mantee z filmu Archiego Mayo z 1936 roku. Do Manna z nominacjami Emmy za Our Town dołączyli Saint i adaptator David Shaw. Jack Lemmon zagrał Johna Wilkesa Bootha, a Raymond Massey po raz kolejny wcielił się w Abrahama Lincolna, z Lillian Gish jako Mary Todd, w The Day Lincoln Was Shot. Mann zaangażował Jamesa Daly'ego do roli gen. Roberta E. Lee w Lee at Gettysburg. Reżyser odtworzył epokę wojny secesyjnej ponownie w adaptacji The Long March Williama Styrona w Playhouse 90, z Sterlingiem Haydenem, Rodem Taylorem i Jackiem Carsonem. Richard Boone zagrał w The Tunnel. The Plot to Kill Stalin Manna był przesiąknięty intrygą, gdy Melvyn Douglas zagrał tytułową rolę, Oskar Homolka wcielił się w Chruszczowa, E. G. Marshall w Berię, a Eli Wallach w Poskrebyszewa. The Red Mill zagrali Shirley Jones, Donald O'Connor i Mike Nichols. Larry Blyden zagrał Sammy'ego Glicka wraz z Diną Merrill, Johnem Forsythe'em i Barbarą Rush w adaptacji hollywoodzkiej powieści Budda Schulberga What Makes Sammy Run?. Materiał skandalizujący jak na telewizję lat pięćdziesiątych, historia opierała się na karierze producenta Jerry'ego Walda. Heidi Manna jest słynniejsze w historii sportu niż ze względu na własne walory. „Mecz Heidi" był spotkaniem American Football League między New York Jets i Oakland Raiders, wygranym przez Raiders dwoma przyłożeniami w ostatniej minucie. Stało się tak po tym, jak NBC postanowiła zakończyć transmisję przeciągającego się meczu i wyemitować Heidi o wyznaczonej porze, wywołując oburzenie wśród fanów futbolu. Jennifer Edwards, córka Blake'a Edwardsa, zagrała tytułową rolę, a partnerowali jej Maximilian Schell, Jean Simmons i Michael Redgrave. Muzyka Johna Williamsa zdobyła Emmy. David Copperfield był obsadzony gwiazdorsko, z Robinem Phillipsem na czele i z arystokracją brytyjskiego aktorstwa: Laurence'em Olivierem, Edith Evans, Ralphem Richardsonem, Richardem Attenborough, Wendy Hiller, Michaelem Redgrave'em, Ronem Moodym, Cyrilem Cusackiem, Emlynem Williamsem i innymi. Mann zadbał o to, by produkcja była dobrze wyposażona, a Olivier jako pan Creakle i Evans jako ciotka Betsy otrzymali nominacje do Emmy, podobnie jak program w kategorii najlepszego programu dramatycznego. Jane Eyre był kolejnym wytwornym brytyjskim klasykiem z Susannah York w tytułowej roli, u boku George'a C. Scotta, Iana Bannena, Jacka Hawkinsa i Rachel Kempson. Nominacje do Emmy otrzymali York i Scott, a Williams ponownie zdobył Emmy za muzykę do programu Manna. Mann zadomowił się jako stały współtwórca ery filmu tygodnia. She Waits zagrała opętana przez ducha Patty Duke. No Place to Run przedstawił Scotta Jacoby'ego jako sierotę, który ucieka przed kuratelą państwową ze swoim dziadkiem (Herschel Bernardi). The First Woman President była Eva Marie Saint. Cliff Robertson zagrał w The Man without a Country dowódcę marynarki USA, który zostaje postawiony przed sądem wojskowym, wyrzeka się swojego kraju i zostaje skazany na wieczną żeglugę, bez prawa postawienia stopy na ziemi amerykańskiej. Beau Bridges i Robert Ryan, w jednej ze swoich ostatnich ról, wystąpili razem. A Girl Named Sooner zagrała Susan Deer jako zmarginalizowana nędzarka z lasów Indiany, którą odbiera się bimbrownikowi (Cloris Leachman) i umieszcza u pewnej pary granej przez Lee Remick i Richarda Crennę. Lee Majors zagrał Francisa Gary'ego Powersa w filmie Manna o „incydencie U-2" nad przestrzenią powietrzną ZSRR. Remick dała jedną ze swoich najmocniejszych kreacji w Breaking Up, o żonie i matce z wyższej klasy średniej z przedmieść, którą nagle porzuca mąż. Mann i autor scenariusza telewizyjnego Loring Mandel otrzymali nominacje do Emmy za ten dramat o zaczynaniu od nowa. Home to Stay był odwróceniem No Place to Run, gdy Henry Fonda zagrał starca przeznaczonego do domu opieki, który ucieka, wyruszając w drogę ze swoją wnuczką. Louise Fletcher zagrała żonę sparaliżowanego mężczyzny, który daje jej pozwolenie na romans w Thou Shalt Not Commit Adultry. Remick ma tytułowy dylemat w Torn Between Two Lovers, którymi okazują się mąż Joseph Bologna i architekt George Peppard. Mann powiedział, że All Quiet on the Western Front był najlepszym dziełem, jakie kiedykolwiek wyreżyserował. Paul Monash zaadaptował ponadczasową powieść Ericha Marii Remarque'a o okopach I wojny światowej, a Richard Thomas dał jeden ze swoich najlepszych występów jako Paul Baumer, prowadząc obsadę, w której znaleźli się Ernest Borgnine, Patricia Neal, Ian Holm i Donald Pleasance. Podkreślając ponadczasowe antywojenne uniwersalia w historii Remarque'a, Mann, Monash i Thomas wnoszą jednak do dzieła wrażliwość epoki po wojnie wietnamskiej, która odświeża jego ostrość. Film otrzymał siedem nominacji do Emmy, w tym za wybitny program specjalny, dla Manna, Neala i Borgnine'a. Wracając do typu programów na żywo, które były podstawą wczesnej kariery Manna, reżyser wystawił dla NBC dwa spektakle na żywo klasycznych sztuk amerykańskich: zdobywającą Nagrodę Pulitzera sztukę Tada Mosela All the Way Home, opartą na zdobywającej Nagrodę Pulitzera powieści Jamesa Agee'a A Death in the Family, oraz dramat inicjacyjny Carsona McCullersa The Member of the Wedding. Obie produkcje zostały wspaniale zagrane przez znakomite zespoły. Sally Field dała jedną ze swoich najpiękniejszych kreacji jako młoda żona, która traci męża w wypadku w All the Way Home. A Dana Hill jako Frankie Addams i Pearl Bailey jako służąca Bernice Sadie Brown są zachwycające w The Member of the Wedding. George C. Scott wznowił swoją kreację gen. George'a S. Pattona Jr., zapoczątkowaną jego nagrodzonym Oscarem występem w Pattonie Franklina J. Schaffnera (1970), w The Last Days of Patton Manna, opartym na śmierci tego doświadczonego dowódcy w wypadku samochodowym po zakończeniu II wojny światowej. W innym filmie biograficznym Kimber Shoop zagrał tytułową rolę w The Ted Kennedy Jr. Story, skupiającym się na utracie nogi przez chłopca z powodu raka. April Morning był historią z czasów wojny o niepodległość z Tommym Lee Jonesem i Ripem Tornem, a Ironclads, który otrzymał cztery nominacje do Emmy, był morską opowieścią z czasów wojny secesyjnej z E. G. Marshallem i Virginią Madsen. Against Her Will: An Incident in Baltimore dotyczył walki o prawa dla osób chorych psychicznie i zapewnił taki słowny pojedynek na talenty Waltera Matthau i Harry'ego Morgana, że Mann połączył ich ponownie w sequelu Incident in a Small Town.

Data urodzenia
30 stycznia 1920
Data śmierci
11 listopada 2007